هیچ فکر نمی‌کردم نماز مغرب روز چهارشنبه، هشتم ذی‌الحجه را بتوانم توی مسجد الحرام بخوانم. امروز مکه‌ای‌ها آفتاب را ندیدند و آسمان مکه حسابی عقده‌گشایی کرد. رعد و برق و باران مداوم، تا بعدازظهر ادامه داشت و همه‌ی برنامه‌هایی که عزم کرده بودیم به هم ریخت و آن‌چه خدا خواست، همان شد.

ما هم که دیدیم همه به ناچار در هتل مانده‌اند، غسل کردیم و لباس احرام را پوشیدم و راهی مسجد‌الحرام شدیم که خودمان دوتایی برویم از آن‌جا احرام ببندیم. دست برقضا روحانی کاروانِ محسن شیخانی هم می‌خواست برود، توفیق اجباری شد و همراه شدیم. رفتیم خانه‌ی خدا و با هم وارد مطاف شدیم و همان ابتدا هم یکدیگر را گم کردیم تا آخر!

از آن‌جا که فردا سال‌روز تعویض پرده‌ی کعبه است، درز‌های چهارطرف‌اش و لایه‌ی مربوط به درب ورودی‌اش را باز کرده بودند. نماز مغرب را همان‌جا در مطاف خواندم و چه نماز زیبا و فشرده‌ای! فشار واقعا زیاد بود و جا برای سجده خیلی کم، بعضی هم در نماز گریه می‌کردند و حالی داشتند.

راستی سحر دی‌روز کنار خانه‌ی خدا دیدم زوج جوانی ایرانی می‌خواهند با هم عکس بگیرند، رفتم و دوربین‌شان را گرفتم و داشتم تنظیم‌اش می‌کردم که یک پاکستانی آمد و گفت تو مسلمانی‌هی؟! عکس حرام حرام!!! کمی نگاه‌اش کردم و اشاره کردم برود، اما او غضب‌ناک نگاه می‌کرد، در همین حال یک حاجی عرب که همان نزدیکی داشت دعا می‌خواند، آمد و با او بحث کرد و می‌گفت که این امور شخصی است و به خودشان مربوط است و خلاصه طرف را از سر ما باز کرد و عکس آن زوج خوش‌بخت، در دوربین‌شان به یادگار ماند.

   امشب که با این حاج آقای روحانی که لباس هم داشتند، همراه بودم، چه هنگام آمدن به حرم و چه در هنگام نشستن در مسجد و بعد هم در بازگشت، مراجعات زیاد بود و مردم با دیدن لباس ایشان می‌آمدند و سؤال می‌کردند و جالب این‌که بیشتر از حجاج ایران خودمان، شیعیان زیادی از کشورهای مختلف مثل پاکستان، سوریه، آفریقا، کشورهای حاشیه‌ی خلیج و حتی از مدینه برای سؤال به ایشان مراجعه می‌کردند و سؤال داشتند و بعضی هم فقط اظهار ارادت می‌کردند. خیلی برایم جالب بود این تشنه‌گی. دیدم چقدر در این حج جای‌کار وجود دارد.

   از مسائل خیلی مبتلابه و در عین‌حال گیج‌کننده این روزها، همین وجود فتواهای متفاوت در جزئیات احکام حج است که گاهی خیلی مشکل‌ساز می‌شود برای زائرین. و بعضی را تا سرحد درماندگی و ناراحتی‌های روحی پیش می‌برد، و زائر هم که گیج شد، یک کاروان را مختل می‌کند و چه حرف‌های جانبی‌ای که رد و بدل نمی‌شود! و واقعا هم میان بعضی نظرات در برخی شرایط خاص، تفاوت فاحشی وجود دارد. تفاوتی که مردم عادی بعضاً آن را برنمی‌تابند و دچار سردرگمی می‌شوند. این طور که این روزها این‌جا به چشم خورد، شاید بالغ بر پانزده بیت و بعثه در ارتباط با امور عبادی حجاج ایرانی فعالیت دارند که هر یک در ارتباط با جزئیات احکام حج، جزوات و اطلاع‌رسانی دارند. این درحالی است که ما معتقدیم که حج، تنها فریضه‌ای عبادی و شخصی نیست، بلکه یک مجمع جهانی است که حل معضلات جهان اسلام، منوط به فراهم نمودن زمینه‌ی بهره‌مندی از تمام ظرفیت این هم‌ایش و حضور میلیونی است، آن هم در تمام ابعاد عبادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی‌اش. و مسلما دست‌یافتن و تحقق چنین چشم‌اندازی، در گروی اتخاذ یک استراتژی منسجم دینی و حکومتی در این زمینه است که با این چند‌‌گانه‌گی‌ها و فعالیت‌های منفرد، قابل  دست‌یابی نیست.

   به نظر می‌رسد مسائل عبادی مردم در حج باید تبیین و تسهیل شده باشد. تا امکان برنامه‌ریزی به منظور بهره‌مندی از شوق و انرژی آن‌ها برای دست‌یابی به معارف و روح حج فراهم شود. و إلا این می‌شود که در میان این صداها و دستورات متعدد، شرکت‌های صوتی و تصویری بزرگ دنیا هم کم‌کم دارند اسپانسر بعضی از توصیه‌ها و جزئیات مسائل حج به زائرین می‌شوند!!